30 Novembra, 2022

Busovacki.ba

Busovacki.ba – NAŠA BUSOVAČA!

Na svom vrelu Una pravi bajkovito plavozeleno jezero

Jedna od najljepših bosanskohercegovačkih rijeka izvire iz slikovitog plavo-zelenog jezerceta okruženog gustom šumom i strmim kamenim liticama visokim skoro 150 metara.

Jedna i jedina, kako su je stari Rimljani nazvali, izvire u Hrvatskoj, na sat i po vremena vožnje od Zadra, u općini Gračac, nedaleko od mjesta Srb uz samu granicu s Bosnom i Hercegovinom.

Idealno mjesto za izlet

Na svom izvoru krije prvu lagunu. Izvire ispod padina planina Plješevice i Stražbenice, na 396 metara nadmorske visine.

Do njenog izvora vodi strma staza u hladovini, idealna za ljetne šetnje, sa vidikovcima sa kojih se pruža fantastičan pogled, a koji dođu i kao odlično mjesto za odmor tokom šetnje. A na izvoru dočekuje vas bajkovit prizor – prozirno čista voda, ali jako hladna. Temperatura vode je konstantna i iznosi 2–3°C. Ako biste i poželjeli da se okupate, kupanje nije dozvoljeno, jer se izvor nalazi u zaštićenoj prirodnoj zoni još od 1968. godine.

Vrelo Une s kanjonom u dužini od 150 metara zaštićeno je kao hidrološki spomenik prirode površine 263 ha (2,63 km2), a i veći dio toka u BiH proglašen je nacionalnim parkom.

Među pet najdubljih krških izvora u svijetu

Naizgled mirno jezero zapravo jedan je od najdublji krški izvor u Hrvatskoj i među pet najdubljih u svijetu. Dosad je istražen do dubine od 248 metra, ali dno nije dosegnuto. U julu 2005. speleolog ronilac Jean Jacques Bolanz zaronio je u Vrelo Une do dubine 205 m. Tada je to predstavljalo svjetski rekord. Zatim je u augustu 2016. Gigi Casati zaronio do dubine od 248 m, što je također bio novi svjetski rekord. Na taj je način Vrelo Une postalo najdublji istraženi krški izvor u području Dinarida i peti po dubini izvor u svijetu.

Odatle Una teče dvadesetak kilometara kroz Hrvatsku, a zatim u blizini naselja Melinovac prelazi na teritorij Bosne i Hercegovine. Nakon 212 kilometara toka ulijeva se u rijeku Savu pored Jasenovca. Kroz Hrvatsku je njen tok oko 120 km, a kroz BiH oko 90 km. Ujedno je i najduža pogranična rijeka koja u toku više puta prelazi granicu.

Endemske vrste

Ovo vrelo samo je jedan od izvora rijeke Une. Voda koja ponire na širem području Gračaca, Bruvna, Mazina i Velike Popine izlazi kroz vrelo Une na površinu. Pored površinskih tokova iz šire okolice, vodom je bogate brojni krški izvori i vrela koji se javljaju na dnu i sa strane riječnog korita. Una se cijelim svojim tokom odlikuje iznimnom bioraznolikošću sa značajnim brojem reliktnih i endemskih vrsta.

Vrelo je nastalo na mjestu dodira verfenskih obojenih škriljavaca s početka trijasa i mlađih jurskih vapnenaca. Na stijenkama vrela istaložene su male sedrene naslage.

Područje vrela obraslo je zajednicom Cinclidotus-Platyhypnidium-Rivulogammarus. Cijelo vrelo prekrivaju brojne alge. U vrelu žive brojne ličinke tulara (Trichoptera) vodencvjetova (Ephemeridae) i puževa te vodeni kornjaš. Duboko u vrelu otkriveni su čvoraši i riba peš.


Preuzeto: furaj.ba